بررسی نقش حاکم اسلامی در تربیت مدیران بر پایه سیره امیرالمؤمنین(ع)
مقاله‌ای پژوهشی درباره نقش حاکم اسلامی در پرورش مدیران شایسته و تحقق حکمرانی مطلوب
تربیت مدیران شایسته و کارآمد، یکی از الزامات اساسی بهبود نظام حکمرانی و ارتقای کیفیت مدیریت در سازمان‌ها و نهادهای حکومتی است. در این میان، نقش حاکم اسلامی در هدایت، پرورش، نظارت و ارزیابی مدیران، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. سیره و اندیشه‌های امیرالمؤمنین علی(ع)، با تأکید بر شایسته‌سالاری، مسئولیت‌پذیری، نظارت، مشورت و رعایت اصول اخلاقی در مدیریت، ظرفیت ارزشمندی برای تبیین مبانی و سازوکارهای تربیت مدیران در نظام اسلامی فراهم می‌کند.
مقاله پژوهشی «بررسی نقش حاکم اسلامی در تربیت مدیران بر پایه سیره امیرالمؤمنین(ع)»، نوشته حسین عرب اسدی و سعید حجازی‌فر، با هدف تبیین و طراحی الگویی برای تربیت مدیران ارشد در نظام اسلامی، به بررسی این موضوع بر پایه آموزه‌های اسلامی و سیره مدیریتی امیرالمؤمنین(ع) می‌پردازد.
در این پژوهش، داده‌ها با بررسی منابع معتبر اسلامی، از جمله نهج‌البلاغه، غررالحکم و منابع سیره‌ای گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌اند. همچنین، برای تبیین روابط میان مضامین و مشخص‌کردن جایگاه و ارتباط مؤلفه‌های الگو، از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و دیدگاه ۳۷ نفر از خبرگان استفاده شده است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حاکم اسلامی، محوری‌ترین نقش را در الگوی تربیت مدیران ایفا می‌کند. این نقش از طریق مجموعه‌ای از سازوکارهای مدیریتی و تربیتی تحقق می‌یابد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- الگوبودن حاکم در رفتار، اخلاق و شیوه مدیریت؛
- نظارت دقیق بر عملکرد مدیران؛
- اعتماد به مدیران و فراهم‌کردن زمینه انجام مسئولیت‌ها؛
- مشورت و تعامل مستمر با مدیران؛
- استفاده متناسب از تشویق و تنبیه؛
- عزل و نصب مدیران بر مبنای شایستگی؛
- حسابرسی مالی و نظارت بر نحوه مصرف منابع.
اهمیت این یافته‌ها در آن است که تربیت مدیران را صرفاً به آموزش‌های رسمی و دوره‌های مهارتی محدود نمی‌کنند؛ بلکه آن را فرایندی مستمر می‌دانند که از طریق الگوپذیری، نظارت، اعتماد، پاسخ‌گویی، تعامل و نظام شایسته‌سالاری شکل می‌گیرد. بر این اساس، مسئولیت حاکم اسلامی در تربیت مدیران، علاوه بر انتخاب افراد شایسته، شامل ایجاد محیطی برای رشد توانمندی‌ها، اصلاح عملکرد و تقویت مسئولیت‌پذیری آنان نیز می‌شود.
از منظر کاربردی، نتایج این پژوهش می‌تواند در طراحی و بازنگری نظام‌های تربیت و توسعه مدیران، تدوین معیارهای انتخاب و انتصاب مدیران، طراحی سازوکارهای نظارت و ارزیابی عملکرد و تقویت الگوهای مدیریت مبتنی بر آموزه‌های اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، این پژوهش می‌تواند زمینه‌ای برای پیوند میان مبانی نظری مدیریت اسلامی و الزامات عملی اداره سازمان‌ها و نهادهای حکومتی فراهم آورد.
مقاله «بررسی نقش حاکم اسلامی در تربیت مدیران بر پایه سیره امیرالمؤمنین(ع)» در فصلنامه علمی حکمرانی متعالی دانشگاه عالی دفاع ملی، در بخش مقالات پذیرفته‌شده و آماده انتشار قرار گرفته است.
مشخصات مقاله
- عنوان: بررسی نقش حاکم اسلامی در تربیت مدیران بر پایه سیره امیرالمؤمنین(ع)
- نویسندگان: حسین عرب اسدی و سعید حجازی‌فر
- روش پژوهش: کیفی، تحلیل مضمون و مدل‌سازی ساختاری تفسیری
- نشریه: فصلنامه علمی حکمرانی متعالی
- لینک دسترسی به مقاله: مشاهده صفحه مقاله و دریافت متن کامل
این پژوهش می‌کوشد با بهره‌گیری از سیره مدیریتی امیرالمؤمنین(ع)، چارچوبی برای فهم نقش حاکم اسلامی در پرورش مدیران شایسته ارائه کند و به توسعه ادبیات علمی مدیریت اسلامی و حکمرانی متعالی یاری رساند.
