نویسنده:دکترابوالقاسم مردمی
مقدمه
ازآنجا کهقریب به اتفاق نامهها و خطبههایی که درنهج البلاغه آورده شده است، به دوران خلافتامام علی(ع)در مدتچهار سال و ده ماه مربوط میشود،طبیعی است کهایشاندرخطبهها و نیز در نامههایش؛بیشتر از هرموضوع دیگری؛بیان دردها و درمانها ومشکلات و راه حلهای مسائل حکومتی، خلافتی و مدیریتی جامعه را مد نظر داشته و با احساس مسئولیت عمیقی که در مقام خلافت برای استقرار نظام اسلامیو اصلاح جامعه و ادارهصحیح امور مردم در برقراری امنیت و آرامش وزدودن تبعیض و بیعدالتی از دامن جامعه اسلامیبا همهگستردگی وپیچیدگی که در آن زمان بوده،به نحوه اداره کردن آن توجه بیشتریداشته است.
بنابراین؛برای کسانی که مدیرند یاعلاقه مند به دانش مدیریتهستند، روش و منش حکومتی امام علی(ع)کهدر نهج البلاغه منعکس شده است،بیشتر از هر موضوع دیگریمورد توجه قرار می گیرد و کتاب الاداره بودن نهجالبلاغه بیشتر از ابعاد و جنبه هایدیگر آن جلوه گرمیشود.
لذا؛توجه خاص و ویژه به نهج البلاغه را از بعد مدیریتی در کنار سایر ابعادش که متاثر از شخصیت جامعامامعلی(ع)میباشد، دور از انتظار نمینمایاند و در حقیقت روش مملکتداری اسلامیرا در عمل نشان میدهد.از ایننظرلزوم پرداختن به آن از منظر حکومتی و مدیریتی در بعد آگاهی بخشی و ایجاد و پایبندی به دستورهای آن، بهویژه برای مدیرانی که امیرالمومنین علی(ع)را به واقع الگو، اسوه وپیشوای خود میدانند، روشنمیشود.
به این سبب؛نگاه حکومتی و مدیریتی به نهج البلاغه و جستجو در زوایای دیدگاه و نگرشامامعلی(ع)نسبت بهاین امر و همچنین تبعیت از رفتار وسیره عملی آن بزرگوار در ادارهجامعه و نظام حکومتی و مدیریتی، برای یکنظام حکومتی و مدیریتی که نگاه انسانی را زیربنای حکومتی خود دانسته و همه کارکردهای حکومتی و مدیریتیخود را در چارچوب تکریم و تعالی انسانقرار داده است، یک ضرورتاجتناب ناپذیرو درعین حال یک امر عقلیو منطقی مینمایاند.
اثر حاضر که شامل۲۲عنوان یادداشت می باشد،تحت عنوان کلی رفتار مسئولان از منظر امام علی(ع)در سال۱۳۸۹در روزنامه عصر اقتصاد به صورت هفتگی چاپ شده است.این یادداشت ها که به مثابه قطره کوچکی ازدریای بیکرانه معارف نهج البلاغه بوده و به یقین گوشه بسیار کوچکی از رفتار حکومتی و مدیریتی را از منظر ایشاننشان می دهد، می تواند الگوهای رفتاری شایسته ای را برای مدیران سازمان ها و حاکمان جوامع ارائه نماید.
به اینمنظور بعد از گذشت حدود یکسال از چاپ این یادداشت ها که به آن روزنامه داده بودم(ابوالقاسمی مردمی)، مناسب دیدم آنها رادریک جا و در قالب جزوه حاضر تنظیم کرده و در معرض استفاده علاقه مندان به دانش مدیریت وبه ویژه برایعلاقهمندان به کتاب ارزش مند نهج البلاغه قرار دهم.
