موضوع سخنرانی: سیر تحقیقات مدیریت اسلامی
عنوان دوره:اولین دوره آموزشی و پژوهشی مدیریت اسلامی با موضوع طرح و نقد دیدگاهها و رویکردهای مختلف در حوزه مدیریت اسلامی
برگزار کننده: دانشگاه امام صادق علیه السلام
ارائه کننده: دکتر محمد ازگلی
زمان: مرداد ماه ۱۳۸۷
برای دانلود فایل صوتی کلیک نمایید.
متن سخنرانی:
اعوذ بالله من الشيطان الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين، انه خيرالناصر و معين
و صلي الله علي سيدنا محمد و آله الطاهرين.
با عرض تبريك ايام ماه مبارك رجب وتشكر از خداي تبارك وتعالي كه به بنده توفيق عنايت فرمود كه در محضر شما سروران گرامي، درس هايي كه از شما گرفته ام را پس بدهم و شما ايراد هاي بنده را رفع كنيد. اميد وارم خداوند توفيق دهد تا در اين دوره يك بازشناسي خوبي از مباحث مديريت اسلامي كه تا كنون داشته ايم صورت گيرد.
در زمينه مديريت اسلامي مطالعاتي در دانشگاه امام حسين (عليه السلام) از حدود ۱۵ سال پيش آغاز شده و در مورد چگونگي سير تحقيقات مديريت اسلامي در ايران تا كنون ادامه پيدا كرده است و نتايج اين مطالعات در همايشي در سال ۱۳۷۵ در دانشگاه تهران مطرح شد و به صورت مقاله اي در مجله تحقيقاتي علوم اسلامي دانشگاه امام حسين (عليه السلام) منتشر شد.
الحمدلله سير پيشرفت علاقه مندان به مديريت اسلامي باعث شد تا «هيئت مروجان رهبري و مديريت اسلامي» تشكيل شود و حدود ۳ سال است كه اين هيئت جلسات بحث و گفتگو به صورت هفتگي برپا مي كند. خرداد ماه امسال نيز همايشي در دانشگاه تهران تحت عنوان روش شناسي تحقيق برگزار شد كه در آن كارشناسان به ارائه مطالعات انجام شده در كشورهاي اسلامي در زمينه تحقيقات مديريت اسلامي پرداختند.
از ديگر مطالعاتي كه انجام شده، در در ايام حج سال ۱۹۹۴ ميلادي، مؤسسه آموزشي تحقيقاتيِ سازمان كنفرانس اسلامي نشستي در جَدّه برگزار كردند و در آن دانشمندان مديريت جهان اسلام، مبني بر چگونگي تشكيل مركز مطالعات مديريت اسلامي در دانشگاه بين المللي اسلامي مالزي بحث وگفتگو نمودند كه مجموعه اين مباحث و سخنراني ها به صورت حدوداً ۲۰۰ صفحه مطلب، در اينترنت موجود است و ديدگاه هاي انديشمندان جهان اسلام را نسبت به چگونگي شكل گيري حوزه علمي مديريت اسلامي بيان مي كند؛ قبل از آن، در دانشگاه اسلامي مالزي موضوع اقتصاد اسلامي مطرح شده بود و اولين مجله اين دانشگاه تحت عنوان «اقتصاد اسلامي» در سال ۱۹۸۷ ميلادي به انتشار رسيده بود. پس از شكل گيري مركز مطالعات مديريت اسلامي در اين دانشگاه، مباحث مديريتي هم به مطالب اين مجله افزوده شد كه البته غالب مباحث در مورد اقتصاد اسلامي است. يكي از كساني كه در حوزه مديريت اسلامي به صورت جدي فعاليت كرده اند، آقاي اظهر كظمي عضو هيئت علمي دانشگاه بين المللي مالزي مي باشند. ايشان در سال ۲۰۰۳ مقاله اي در مجله اقتصاد و مديريت اين دانشگاه تحت عنوان «برنامه پژوهشي مديريت اسلامي» به چاپ رسانده و در اين مقاله، به بررسي سير تحقيقات مديريت اسلامي درجهان، در آثار انگليسي پرداختند و چالش ها و افت و خيزهاي اين حوزه را مورد توجه و بررسي قرار دادند.
ايشان ضمن بررسي منابع مديريت اسلامي، در آثار انگليسي زبان از سال ۱۹۸۰ به بعد، به دو اثر انديشمندان ايراني ترجمه شده به زبان انگليسي نيز اشاره مي كنند:
۱- مقاله حضرت آيت الله العظمي مكارم شيرازي
۲- مقاله دكتر ابالفضل عزتي تحت عنوان رهبري در اسلام.
در پايان اين مقاله، ايشان فهرست جامعي از مقالات، كتاب ها و پايان نامه هايي كه در حوزه مديريت اسلامي به زبان انگليسي تاليف شده است را بيان مي كنند. ضمن اين كه در اين مقاله براي موضوع مديريت اسلامي يك طرح پيشنهادي نيز ارائه مي كنند.
چند سال پيش نيز به دنبال اين مطالعات، در هندوستان يك نشست مديريت اسلامي برگزار شد و در سال گذشته نيز همايش بين المللي مديريت اسلامي در مالزي برگزار شد كه مجموعه مقالات اين همايش بر روي سايت هيئت مروجان رهبري و مديريت اسلامي موجود است كه بيش از ۵۰ مقاله مي باشد.
اكنون بحمدالله شاهد هستيم كه چه در ايران و چه در كشورهاي مختلف جهان، پژوهش ها و مطالعات در حوزه مديريت اسلامي رو به رشد است. اين قابل تأمل است كه شخصي عراقي الاصل به نام عباس علي كه عضو هيئت علمي دانشگاه ايلونويز آمريكا مي باشد، كتابي تحت عنوان ديدگاه هاي اسلام در مورد مديريت و سازمان نوشته است. اين كتاب در مجموعه كتاب هايي تحت عنوان New horizons in management يعني «افق هاي جديد در مديريت» به چاپ رسيده است. نكته مهم اينجاست كه اين مباحث نه در مجموعه كتاب هاي اسلامي، بلكه در سلسله كتاب هاي جديد و رويكرد هاي نويني مثل management faid bace (مديريت بر پايه ايمان) و spiritual leader ship (رهبري معنوي) Religious management و Value based management مطرح است كه اين موضوع باعث افزايش انگيزه ما در بحث مديريت اسلامي مي شود. به خصوص مشاهده مي كنيم در بعضي كشورها مثل اندونزي، يك خانم فيليپيني الاصل طرح برگزاري دوره دكتراي مديريت اسلامي را ارائه مي دهد يا در كشوري مثل سنگاپور، مراكز تعليم و تربيت رهبران اسلامي، تربيت رهبران مساجد و امثال آن ها وجود داردكه اكنون در امريكا نيز اين مراكز فعاليت مي كند و كتاب و مقاله هايي دارد.
امروزه كليه سازمان هاي اسلامي كه در امريكا و اروپا تحت عنوان انجمن هاي اسلامي وجود دارند و نسبت به حيات اسلامي مسلمانان احساس تكليف مي كنند، منسجم شده و الگوهاي اداره مدارس اسلامي را مطرح كرده اند و بيان مي كنند كه بايد مدارس ما با الگوي رهبري و مديريت اسلامي اداره شود.
از طرفي در جهان اسلام مشاهده مي كنيم كه براي پرداختن به موضوعات مطرح در جامعه اسلامي مثل زكات، حج، وقف، امر به معروف و نهي از منكر و مانند اينها، پيشوند مديريت به عنوان كتاب ها اضافه شده است، يعني براي اداره ي سازمان هاي متولي اين مسائل ديني چه رويكردهايي وجود دارد.
اكنون در دانشگاه هاي كشورهاي اسلامي مشاهده مي كنيم كه گرايش هاي مختلف علم مديريت نيز با رويكردهاي اسلامي در دانشگاه ها تدريس مي شود و استادان مسلمان دروس تخصصي خود با رويكرد اسلامي ارائه مي كنند مانند مديريت استراتژيك با رويكرد اسلامي، رفتار سازماني با رويكرد اسلامي و … كه نكته اي قابل اهميت است. علاوه بر اين در حوزه مطالعات بانكداري اسلامي، اقتصاد اسلامي و مالية اسلامي اكنون در كشورهاي مختلف، دوره هاي آموزشي از كارداني تا دكترا وجود دارد و پايان نامه هايي در اين حوزه تاليف شده است. به عنوان مثال پايان نامه اي مربوط به دوره دكترا در دانشگاه مالزي، تحت عنوان «روش شناسي اقتصاد اسلامي در برابر روش شناسي اقتصاد و سكولار» تاليف شده كه به صورت كتابي ۱۸۰ صفحه اي منتشر شده و در اينترنت هم موجود است.
موارد فوق نشان مي دهد كه امروز علاقه استادان و دانشجويان مسلمان به علم ديني افزايش يافته است و برخلاف گذشته ديگر دانشجويان از انتخاب موضوعات اسلامي براي پايان نامه اظهار خجالت نمي كنند، البته در كشور ما اين موضوع هنوز براي برخي استادان و دانش جويان مطرح است.
اگر در دانشگاه امام صادق (عليه السلام)، مؤسسه پژوهشي حضرت امام در قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دانشگاه امام حسين (عليه السلام)، دانشجويان و استادان
حزب اللهي به نوعي از ارائه پايان نامه هايي با حوزه مديريت اسلامي امتناع دارند، به اين خاطر است كه تحقيق در اين زمينه كار بسيار دشواري است و ممكن است به زعم ما نتيجه علمي حاصل نشود و مورد تمسخر اطرافيان قرار بگيريم و اعتبار علمي ما زير سؤال برود. بايد تلاش كنيم كه در سطح دانشجويانمان اين خط شكني آغاز شود، و باور كنيم كه علمي با عنوان مديريت اسلامي در حال شكل گيري است.
در سمينار مالزي چند مقاله تحت عنوان Islamic management as a disipling مطرح شد، يعني مديريت اسلامي به عنوان يك رشته علمي با تمام ويژگي هاي خاص خود. پس انتظار داريم انشاءالله در اين دوره بذرهاي حركت به سمت اين كه هر كدام از ما يك پايان نامه در زمينه مديريت اسلامي بنويسيم كاشته شود.
براي آغاز كار دو مقاله ي «سير تحقيقات مديريت اسلامي در ايران» و «برنامه پژوهشي براي مديريت اسلامي در كشورهاي خارج» كه آقاي اظهر كظمي نوشته مي تواند كمك كننده باشد.
كافي است كه ما نگاهي به منابع موجود در مديريت اسلامي بياندازيم. اگر چه منابع فارسي و انگليسي بموجود در اين زمينه ممكن است قابل اعتنا نباشد. آقاي اظهر كظمي در مقاله خود عنوان مي كند كه تمامي آثاري كه در حوزه مديريت اسلامي نوشته شده است، آثار توصيفي است و اين نشان مي دهد كه درخت مطالعات در حوزه مديريت اسلامي هنوز ريشه و بالندگي خود را پيدا نكرده است، اما انديشمندان اين حوزه تلاش كرده اند تا مدل هايي براي حركت به سمت رشد در اين زمينه را ارائه دهند.
بنده در هفته گذشته در مورد تعالي سازماني جستجو مي كردم و بحث Organizational Excellence را دنبال مي كردم و مشاهده كردم دهها مدل از اين زمينه وجود دارد. جستجو كردم تا ببينم آيا كسي Organizational Excellence in Islam هم كار كرده است، متوجه شدم كه خوشبختانه يك كار تحقيقي خوبي در اين مورد انجام شده است.
در حوزه بررسي اي كه سال هاي قبل تحت عنوان رهبري بصير انجام داده بوديم يعني verjenely leader ship ، نيز مقاله اي يافتيم تحت عنوان verjenely leader ship in Islamic approach . نويسنده اين مقاله را كه درسال ۲۰۰۳ آن را نگاشته بود، عنوان مي كند كه در زمينه آينده پردازي و رهبري آينده پرداز، غربي ها كارهاي بسياري انجام داده اند، اما من سعي كردم تا در اسلام نيز اين موضوع را ارائه كنم. به هر حال بحث معاد گرايي و آخرت گرايي و موعودگرايي و ظهور در اين حوزه مي تواند به ما كمك بسياري كند. با اين كه آن فرد از مواهب روايات ما بي بهره است ،اما مي بينيم كه اين مقاله را توليد كرده است، يعني امروز مشاهده مي شود اسلام گرايان به شدت به دنبال اسلامي كردن مديريت هستند.
بحثي كه تصميم داشتم براي شما بيان كنم و فرصت آن نشد، بحث روش شناسي تحقيق در مديريت اسلامي است. مقاله آقاي اظهر كظمي به ما اين ايده را ارائه كرد كه ما بايد يك برنامه پژوهشي هم در ذيل آن روش شناسي داشته باشيم، چون ايشان روش شناسي را به صورت كامل و همه جانبه تبيين نكرده بود.
بنده وقتي به بحث اقتصاد اسلامي مراجعه كردم، مشاهده كردم كه در اولين شماره مجله اقتصاد اسلامي دانشگاه بين المللي اسلامي مالزي فردي به نام محمد اكرم خان از پاكستان مقاله اي تحت عنوان روش شناسي اقتصاد اسلامي را نگاشته كه ما آن را در حوزه مديريت اسلامي تعميم داديم. فعلاً به دليل كمبود فرصت قصد ندارم در مورد نقد اين موضوع صحبت كنم، اما از اين منظر اشاره اي دارم به موضوع خودمان كه اهميت مديريت اسلامي است. وي در اين مقاله بيان مي كند كه چرا ما قصد داريم اقتصاد اسلامي را در زير چتر اقتصادي غربي پوشش دهيم، در واقع اقتصاد اسلامي آنقدر فراگير است كه مي تواند داراي چتري جهان شمول باشد و اقتصاد شرقي وغربي را در بر گيرد (سال ۱۹۸۷)
متأسفانه در كشور ما به رغم اين كه كارهاي خوبي در حال انجام است، اما هنوز جمع بندي خوبي از اين كارهاي در حال انجام نشده است، يعني مثل جزيره هاي پراكنده اي هستيم در مشهد، اصفهان، قم، كرمانشاه و تهران كه مطالعات عميقي انجام مي دهيم، اما از دستاورد هاي يكديگر اطلاعي نداريم. اگر استاد و دانشجوي ما اين اطلاعات را به دست آورد، يعني خود را در كنار اقيانوسي از دانش مشاهده كند، ديگر احساس ترس نمي كند كه من با كدام اطلاعات به موضوع پايان نامه اي در حوزه مديريت اسلامي بپردازم.
اگر چه نظام بخشي به اين اطلاعات در حوزه هاي مختلف موجود در كشور خود چندين پايان نامه را شامل مي شود. شناسايي محققان و مدرسان مديريت اسلامي در كشور خود يك كار پايان نامه اي است. اكنون بيش از ۵۰۰ نفر در كشور به تدريس مديريت اسلامي مشغول هستند. آمار و اطلاعات اين ها كجاست؟ دوستان ما تلاش كرده اند و اطلاعاتي جمع آوري كرده اند كه بيش از ۲۰۰ عنوان كتاب طي دهه اخير، در حوزه مديريت اسلامي به چاپ رسيده است.
اما متأسفانه زماني كه از همان محقق سؤال مي شود چند كتاب مديريت نام ببريد از اين كار ناتوان است. چون اشراف اطلاعاتي وجود ندارد. بنابراين نهج البلاغه را باز كرده و نام مي برد: مديريت اسلامي از زبان امام علي (عليه السلام)؛ به همين خاطر استاد و دانشجو با مشكل مواجه مي شدند.
انشاءالله بايد در اين دوره يك تقسيم كار انجام دهيم. اولاً بايد در مباحثات توجه كنيم آن چه را از استادان بزرگوار دريافت مي كنيم، به صورت يك نقشه ذهني تجسم كرده و به صورت درختواره ترسيم كنيم تا درك كنيم كه صدر و ذيل فرمايش اين اساتيد چه بوده است.
نكته دوم اين است كه بايد آن چه را كه در مجموع سخنراني ها در يك روز همايش، مطرح مي شود، با هم تلفيق كنيم. يعني بتوانيم از مجموع چهار سخنراني، يك مدل و نظام يك پارچه استخراج نموده و رابطه بين آن ها را تنظيم كنيم.
نكته سوم اين است كه در پايان اين دوره آموزشي، يك نظام يكپارچه از مباحث داشته باشيم، يعني به يك انسجام فكري در مورد مديريت اسلامي دست يافته و آمادگي انجام پايان نامه در حوزه مديريت اسلامي را پيدا كنيم.
من بسياري از اساتيد را مشاهده كرده ام كه در حال انجام مقدمات پايان نامه بودند و وقتي از آن ها تقاضا مي كرديم كه يك موضوع پايان نامه در مورد مديريت اسلامي انتخاب كنيد، ابراز مي كردند كه كاري مشكل است، انشاءالله پس از اين كه دكتراي خود را گرفتم حتما چنين كاري انجام خواهم داد. اما پس از گرفتن مدرك دكترا در مسيرهاي ديگري قدم بر مي داشتند.
مثلاً در دانشگاه امام حسين (عليه السلام) خدمت چندتن از اساتيد بودم و عرض كردم: استاد، چرا در باب مديريت اسلامي كاري نمي كنيد؟ ايشان فرمودند: ما مديريت اسلامي را براي زمان بازنشستگي گذاشته ايم كه به آن طرف نزديك تر مي شويم (منظور عوالم پس از مرگ).
بنابراين خط شكني و رفع موانع در اين حوزه لازم است و بايد تلاش هاي بسياري كنيم تا پس از گذشت سي سال از تأسيس اين انقلاب، بالاخره به نتايجي برسيم و اگر زود شروع به كار نكنيم، فرصت از دست مي رود.
نكته اساسي اين است كه هر فرد مي تواند براي خود يك نقشه از مباحث تنظيم كند، همانطور كه در مقالات گذشته اين نقشه به صورت فردي ترسيم شده است. ما در مقاله اي تحت عنوان «ترسيم چشم انداز ۲۰ ساله مديريت اسلامي» به صورت فردي خدمت استاد ارجمند جناب آقاي دكتر جعفري اين نقشه را ترسيم كرديم. اين به ذهني فردي ما مي رسد، اما اگر ما مي خواهيم براي مديريت اسلامي نقشه اي ترسيم كنيم، مستلزم تعامل و همكاري همگاني است و همه ما به آن چشم انداز، رسالت، اهداف و مأموريت ها متعهد باشيم.
هم اكنون بانك توسعه اقتصادي، سازمان كنفرانس اسلامي، مؤسسه آموزش و تحقيقاتي و ديگر موسسات بين المللي، سرمايه هاي هنگفتي براي اين گونه فعاليت هاي تحقيقاتي در نظر گرفته اند. بعنوان مثال اگر به سايت دانشگاه بين المللي مالزي مراجعه كنيد، خواهيد ديد در هر ماه، همايشي بين المللي در يكي از حوزه هاي علوم اسلامي برگزار مي شود. در ماه اخير نيز همايشي تحت عنوان «رهبري و مديريت اسلامي» برگزار شد و همايش بعدي بحث «بانك داري اسلامي و ماليه اسلامي» است.
چرا دانشجويان ما علي رغم وجود مطالب و زمينه فعاليت زياد در اين حوزه، وقتي استاد تحقيقي را به آنها واگذار مي كند، عِرق ديني اش شكوفا نمي شود كه بگويد من اين تحقيق را با رويكرد اسلامي انجام دهم.
خدمت برخي از دوستان عزيزم عرض مي كردم كه شما وقتي پروژه اي را مثلاً با ۱۰ ميليون تومان بودجه قبول مي كنيد، همانطور كه بايد در زندگي مان خمس بدهيم، خمس پروژه را اين گونه پرداخت كنيد كه ۲۰% از بودجه، وقت و امكانات اين پروژه را در راه امام زمان (عج) قرار بدهيد، و به قرآن كريم و نهج البلاغه نگاهي بيندازيد تا بفهميد آيا اسلام در اين زمينه حرفي براي گفتن دارد؟ شما ۲۰ % وقت و هزينه براي اين كار صرف نماييد و آنگاه بيان كنيد كه جستجو كردم و اسلام حرفي در اين زمينه نداشت، اما متاسفانه اين كار را انجام نمي شود و به همين خاطر كه زندگي و علممان بركت ندارد.
ما يك مطالعه كتاب شناسي با عنوان «كتاب شناسي مديريت در اسلام» انجام داديم كه در سال ۱۳۷۸ در شماره ۲۸ مجله مصباح به چاپ رسيد و اكنون در سايت مركز مديريت اسلامي موجود است. بنابراين اولين كار علاقه مندان مراجعه به اين سايت است، تا اين كتاب شناسي را مشاهده كنند. در سال ۱۳۷۸ حدود۶۰۰ عنوان كتاب به صورت موضوعي در زمينه مديريت در اسلام، تنظيم شده است كه اكنون اين تعداد به ۱۰۰۰ عنوان رسيده است. شما اين كتاب شناسي را تكميل بفرماييد تا انشاءالله در مركز تحقيقات اسلامي دانشگاه امام صادق يك كتابخانة مجهز مديريت اسلامي داشته باشيم. يعني ما بايد هر چه در جهان علم در مورد مديريت اسلامي وجود دارد، را به صورت عيني و ملموس در دسترس داشته باشيم.
بنده مقاله اي تحت عنوان «۲۵ سال تحقيق در مقولة تحول آوري» را ترجمه كرده ام كه در كتاب رهبري استراتژيك چشم اندازي به چاپ رسيده است. ما بايد آنقدر آماده سازي و مقدمه چيني و فعاليت انجام دهيم تا نتيجه لازم بدست آيد. پيدا كردن منابع مديريت اسلامي ثواب زيادي دارد و بايد اين كار را به نيت قربه الي الله انجام دهيم. در اين كتاب ها مصاديق مديريت اسلامي ذكر شده است مثلاً خلفاي راشدي و در پايان هم امير المؤمنان.
پس چه زماني اشك يك جوان شيعي براي اين قضيه جاري مي شود؟ بايد فعاليت هاي مستمر ديگر فرقه هاي اسلامي و مظلوميت شيعه را مشاهده كند و اظهار ناراحتي نمايد از اين كم كاري خود. وقتي جورج جورداق مسيحي مي گويد من ۲۰۰ بار نهج البلاغه را مطالعه كردم، من شيعه چه حرفي براي گفتن دارم؟
اميدوارم اين دوره اين تحول را در ما ايجاد كند كه بين علم و دين جدايي قائل نباشيم و هر موضوع علمي كه مطالعه مي كنيم، اين سؤال را در ذهن داشته باشيم كه آيا اسلام و ائمه اطهار (عليه السلام) براي اين موضوع پاسخي دارند يا خير، و اين پاسخ را جست و جو كنيم تا بيابيم.
پس در گام اول بايد توجه داشته باشيم كه در دنيا و نه فقط در ايران، علمي به نام علم مديريت اسلامي در حال شكل گيري است و اگر در طول اين دوره اين باوربراي ما بدست نيامد، با مطالعه منابع خارجي مشاهده كنيم كه اين مطلب در جهان علم در حال مطرح شدن است.
كتابي به نام Leade ship by the book كه با عنوان هرم معكوس ترجمه شده و نويسنده آن آقاي بلانچارد است، نويسنده در مقدمه اين كتاب آورده است كه من ۴۰ سال استادي و تدريس كردم، كتاب تأليف كردم، كارگاه برپا كردم و … اما نگران بودم و اين سؤال براي من مطرح بود كه چرا صحبت هاي من بي اثر است؟ و چون تعلقات ديني هم داشتم، نمي دانستم چرا عيسي مسيح (علي نبينا وآله و عليه السلام) پس از ۲۰۰۰ سال هنوز صحبت هايش مؤثر است. من هم مي خواستم صحبت هايم تأثير گذار باشد و متوجه شدم در رهبري ايشان دو مسئله وجود دارد: ۱- بحث رفتار ايشان به صورت عملي «كونوا دعاتَ الناس بغير السنتكم» ۲- كتاب ايشان كتاب داستان بود و جذابيت و گيرايي داشت. پس بلانچارد از ايشان الگو گرفته و زمينه كتابش را زمينه اي مذهبي كرده است، يعني از آيات انجيل استفاده كرده و كتابش را به صورت داستان ارائه كرده است. اين سبك كتاب نويسي در غرب بسيار متداول شده است. مثلاً كتاب Faild base management كه ۵ سال پيش نوشته شده بود، از قرآن، انجيل و ساير كتاب هاي مقدس مثال هايي را در كتاب خود ذكركرده است.
امروزه كليسا به شدت در حال ديني كردن علم است حداقل در حوزه مديريت كه من اطلاع دارم اين گونه است و آنها تلاش مي كنند تا كتاب هاي مديريتي با محتواي انجيل توليد كنند و تمامي مثال ها از انجيل باشد.
ما در اين زمينه چقدر فعاليت كرده ايم؟ چقدر از قرآن در كتاب هاي مديريتي استفاده كرده ايم؟ آيا جز اين است كه كارمان فقط ترجمه بود. من به يكي از اساتيد عرض كردم: شما كه متدين هستيد، چرا در حوزه مديريت اسلامي در كتاب هايتان فعاليت نمي كنيد؟ ايشان پاسخ داد: من مسلمان و شيعه هستم و درعين حال اين كتاب ها را نيز ترجمه مي كنم، و هيچ كدام از اين كتاب ها هم خلاف اسلام نيست، پس كافي است ، ديگر به دنبال چه هستيد؟ البته توليد علم زحمت دارد. توجه لازم است تا غيرت ما به جوش آمده و به سمت ديني كردن علم مديريت حركت كنيم.
آقاي دكتر رضائيان استاد بزرگوار ما، تلاشهايي را انجام داده اند و اگر كتاب هاي ايشان را ملاحظه فرماييد در لابه لاي آن، از اشارات و آيات قرآني استفاده كرده اند، اما اين حركت بايد توسعه پيدا كند.
اكنون بحمدالله در دانشگاه پيام نور حركت مثبتي آغاز شده و دوره كارشناسي و كارشناسي ارشد مديريت اسلامي در حال طراحي است. البته اين طراحي به نوعي در دهه اول انقلاب انجام شد كه نمونه آن رشته مديريت و معارف اسلامي موجود در پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دانشگاه امام صادق (عليه السلام) است، اما اين كه به شكل منسجم و يكپارچه به اين هدف نائل شويم و رشته اي به نام مديريت اسلامي داشته باشيم، تلاش زيادي مي طلبد.
پس گام اول ما حركت قلبي و اعتقادي نسبت به پذيرش مديريت اسلامي به عنوان يك علم و يك باور است كه اين اعتقاد قلبي از طريق منطقي هم قابل استدلال است.
دومين گام، تمسك به اهل بيت و ائمه اطهار (عليه السلام) است و ما نبايد در هر كار و مقاله و ارائه اي خمس كارمان را فراموش كنيم و ۲۰ % كار را به مديريت اسلامي اختصاص دهيم.
سومين گام، هر كدام از ما يك كتابخانه مديريت اسلامي در خانه، دانشگاه، و كامپيوترمان و … داشته باشيم. بنده در كامپيوتر همراه خود حدود ۱۰۰ فايل مديريت اسلامي دارم. كارهاي زيادي در حوزه مديريت اسلامي انجام شده است و زندگي كردن با اين دانش ما را براي حركت تشويق مي كند. ضمن اينكه اگر اطلاعات ديگران را بررسي كرديم مي توانيم به دنبال آنها حركت كنيم.
برخي دوستان وقتي در مورد بحث تعالي سازماني را بررسي مي كردند، مشاهده كردند مدل هاي غربي بسياري در اين باره موجود است. اما در قرآن كريم ۵۹ بار مفهوم تعالي ذكر شده، ۹ بار خداوند مي فرمايد: تعالوا.
تعالوا الي كلمه سواءٌ بيننا و بينكم و اذا قيل لكم تعالوا يستغفرلكم رسول يقولون حسبنا آبائنا
من به آن برادران عرض كردم ما كه ۱۰ سال علم مديريت خوانده ايم، بالتبع آباءِ علمي هم داريم، پس ما هم بگوييم حَسبُنا پيتر دراكر و ديگر كاري به قرآن نداشته باشيم.
به اميد خدا اميدوارم اين درد دل بنده باعث شود برادران با نشاط بيشتري در اين دوره شركت كنند و دائم با همديگر مباحثه كنند و مباحثات خود را ثبت و ضبط كرده و به نقشه تبديل كنند.
به لطف الهي من بحث ديگري را هم خدمت دوستان خواهم بود، تحت عنوان «نقشه جامع علم مديريت» كه درآمدي است بر ترسيم نقشه جامع علم مديريت اسلامي، آنجا باز هم با همديگر بحث مي كنيم.
در پايان از همه شما و بخصوص از محضر آيت ا… مهدوي كني عذر خواهي مي كنم و به شدت التماس دعا دارم. ما بايد براي مديريت اسلامي دعا كنيم و هر روز ۲ ركعت نماز بخوانيم، بگوييم خدايا اين درخت را كه در سرزمين اسلام و در جمهوري اسلامي كاشته شده، رشدش بده تا شاخه هاي آن بلند شود و ميوه هاي آن به قدري زياد شود كه همه بشريت را فرا گيرد. ان شاء الله
